Víðirhólar

Bærinn var byggður úr landi Hákonarstaða 1846 í 540 m hæð ca 5 1/2 km norður af Hálsi.  Býlið var fyrst kallað Víðirdalssel. Frumbyggjar voru Vigfús Jósafatsson frá Hömrum í Reykdælahreppi og Rósa Jónsdóttir ættuð úr Öxnadal.  Búið var í Víðirhólum til 1905 en þá hafði jörðin rýrnað svo af uppblæstri og ágangi af völdum vikursins að ekki þótti búandi þar lengur.  Byggð á Víðirhólum lá þó niðri í nokkur ár eftir Öskjugosið.  Tæplega 1 km sunnan við bæjarstæðið er Víðirhólarétt, fjallskilarétt (N65°13.63 - W15°22.71), hlaðin úr grjóti.  Hún var byggð um aldamótin 1900 og var notuð í rúm 20 ár.

(9) GPS hnit (N65°14.09 - W15°22.46)

Víðirhólar - Ítarefni og ábúendatal

Víðihólar voru byggðir úr landi Hákonarstaða 1847. Bærinn var um fjóra  km austan Veturhúsa og um 8½ km sunnan Ármótasels og var í þeim hluta Jökuldalsheiðar sem nefndur er Suðurheiðin. Bæjarstæðið er í sunnarlega í Víðidal vestan Víðidalsár. Vestur af Víðihólum er flóasvæði sem heitir Bæjarflói. Úr flóanum rennur lækur rétt við bæinn er heitir Brandslind og tengist nafnið fornum sögum. Svokölluð syðri leið vestur yfir Jökuldalsheiði, sem hægt var að fara frá fjórum efstu bæjum á Jökuldal og frá bæjum í suðurheiðinni, lá m. a. um Víðihóla og Sænautasel. Þetta var alfaraleið, einkum eftir að brú kom á Jökulsá hjá Hákonarstöðum.

Helstu hlunnindi Víðihóla hafa verið næg silungsveiði í vötnum í Suðurheiðinni. Einnig var oft mikil rjúpnaveiði og nærtæk á haustin og nokkrar nytjar af sundfuglum (álftir, endur og gæsir) á sumrin einkum er þessir fuglar voru í sárum. Graslendi var nægt til heyöflunar og búfé yfirleitt vænt og spakt í högum. Helstu ókostir við búskapinn á Víðihólum sem og á öðrum heiðarbýlum voru einkum vetrarríki, einangrun og langar vegalengdir sem fara þurfti til aðdrátta og til að leita læknis.

Á söguöld bjó eða hafðist við á Viðihólum Brandur sterki, sauðamaður Hákonar á Hákonarstöðum. Gaukur er bjó á Gauksstöðum drap Brand á Viðihólum fyrir litlar sakir. Sigfús Sigfússon Rvík. 1986,VI b. Bls.58-59:

„Það var að haustblóti að Brandur hinn sterki fór erinda austur á útdalinn og reið upp austursíðu. Voru þeir fleiri saman og sumir ófrjálsir menn. Þeir komu að Gauksstöðum og réðst Gaukur til farar með þeim. Riðu þeir sem leið liggur og ætluðu  yfir ána að Goðavaði og til blótsins. Gaukur var vel búinn að vopnum og klæðum; hafði hann sverðið góða. Ríða þeir nú á ána og var kæti mikil í för þeirra. En er þeir voru á ánni þá brá Brandur sterki spjótsfal fyrir fætur hesti Gauks og snjakaði honum. Féll hesturinn og blotnaði Gaukur en gat þó rétt hestinn. Voru hinir þá komnir af ánni upp í Goðanes og gerðu kalls mikið að þessu, kváðu skrúðklæðin hafa blotnað á Gauki. Eigi lét hann sem hann heyrði það. Máttu þeir eigi berjast þar sökum helgi staðarins. Og áður þeir skildu mótið mælti Gaukur að minnast skyldi hann öfundarbragðs þessa síðar meir, og skildu svo. Líður nú vetur og bar eigi til tíðinda með þeim. 

Öndverðlega á næsta sumri var það dag einn að Gaukur tekur sverð sitt  og herklæði og ríður heiman og veit enginn hvert hann hefir ferð sinni heitið. En það  er af honum að segja að hann léttir eigi ferð sinni fyrr en hann kemur norður á Víðirhól. Hittir hann Brand að kolagerð. Vissi hann ei fyrr af en Gaukur var þar kominn og gekk eftir reyknum. Bað hann Brand verja sig. Sumra sögn er að Brandur væri inni staddur og gengi út; en hvort sem var þá lauk því svo að þar féll Brandur. Kastaði Gaukur  honum í læk þann er síðan heitir Brandslind og er þar hjá garði. ....”

Víðihólar fóru í eyði 1905.

Ábúendur Víðirhólum:

Landnemar hér voru  „Vigfús (f. 1790) Jósafatsson frá Hömrum í Reykdælahreppi og Rósa (f. 1796) Jónsdóttir ættuð úr Öxnadal. Þau höfðu fluttst árið 1832 með dóttur sína, Lilju, frá Svíra í Hörgárdal til vistar að Hvanná. Höfðu þau dvalið í ýmsum vistum á Jökuldal og í húsmennsku á Gestreiðarstöðum tvö síðustu árin áður en þau byggðu nýbýli sitt.”(Heimild: Halldór Stefánsson: Jökuldalsheiðin og byggðin þar. Austurland I. bindi. 1947).

Þau Vigfús og Rósa bjuggu á Víðihólum til vors 1855, en fluttu þá til Lilju dóttur sinnar,sem þá var orðin húsfreyja á öðru heiðarbýli, Hneflaseli, enda voru þau þá farin að eldast nokkuð. Húsmennskuábúð með Vigfúsi frá 1852 hafði Jón Guðlaugsson, sem síðar varð frumbyggi í 

Ármótaseli. Eftir að Vigfús og Rósa hættu búskap á Víðihólum héldu ábúðinni þar Magnús (f. 1826) Jónsson bónda í Mjóanesi í Skógum, Ormssonar og Aðalbjörg (f. 1822) Jóhannesdóttir bónda í Fjallsseli, hálfbróður Jóns (yngra) í Möðrudal. Þau höfðu verið saman í vist á Eiríksstöðum árið 1854 og giftust þá um haustið, en fengu svo húsmenskuábúð á Víðihólum vorið eftir. Þau bjuggu á Víðihólum til 1859, en reistu þá nýbýlið Háls úr Eiríksstaðalandi.

Á Víðihólum var stundum tvíbýli og jafnvel húsmaður að auki, en ekki er rúm hér til að geta allra ábúenda þar, enda  sumir þar aðeins skamma hríð. 

Síðustu ábúendur á Víðihólum fyrir Öskjugosið 1875 voru Bjarni (f. 1819) rami Rustikusson frá Breiðumýri, sá er Kristján Fjallaskáld fræðgi í ljóði fyrir afl og atgjörvi og kona hans Arnbjörg (f. 1819) Einarsdóttir, Einarssonar frá Lundi í Fnjóskadal, hálfsystir Einars í Nesi. Þau höfðu gifst á Breiðumýri vorið 1846 og dvalið á ýmsum stöðum áður en þau fengu ábúð á Víðihólum 1864. Arnbjörg dó í desember 1873, en Bjarni bjó þar áfram til öskufalls, en  hörfði þá niður að Hákonarstöðum, sem ábúendur þar höfðu yfirgefið vegna öskufalls. Bjargði hann fénaði sínum það ár með því að nytja báðar jarðirnar. Eftir það lögðust Víðihólar í eyði í sex ár vegna öskufallsins. Víðihólar voru hins vegar annað býlið í Jökuldalsheiðinni sem byggðist aftur eftir Öskugosið næst á eftir Ármótaseli. Byggð hófst aftur á Víðihólum 1879. Þá fluttust þangað Krisján Sigurðsson og Sigfinna Jakobína Pétursdóttir, sem verið höfðu  ábúendur í Ármótaseli í eitt ár 1878. Þau hjónin höfðu þá keypt Víðhóla og önnur heiðarbýli er byggð voru úr Hákonarstaðalandi. Kristján lenti síðar í landamerkjadeilu við Möðrudal ásamt feiri aðilum er leiddu til langvinnra málaferla. Kristján bjó á Víðihólum til dauðadags 1898 og eftir hann ekkja hans með Pétri syni þeirra til vors 1901. Snjólfur Eiríksson úr Breiðdal og Elísabet Arnbjörnsdóttir bjuggu á Víðihólum 1901-1903. Þau fluttu til Ameríku með tvo syni sína. Síðustu ábúendurnir á Viðihólum 1904-1905 voru Sigurgeir Jónsson frá Reykjadal S-Þing. og Karólína Þorláksdóttir frá Laugum S-Þing. Þau fluttu frá Víðihólum að Ármótaseli 1905. 

Ábúendatal:

1. 1846 – 1855: Vigfús Jósafatsson (f.1790)  og Rósa Jónsdóttir (f.1796). Börn: Sigríður (d.1835), Lilja (f.1823) húsfreyja, Hneflaseli, Páll (f.1833) bóndi, Veturhúsum, Sigríður (f.1837) húsfreyja Víðihólum. 1852 – 1853: Jón Guðlaugsson, húsmennska.

2.  1855 – 1859: Magnús Jónsson (f.1826) frá Mjóanesi og Aðalbjörg Jóhannesdóttir (f.1822) frá Fjallsseli. Börn: Guðmundur (f.1855), Jón (f.1856) og Guðjón (f.1858)

3. 1858 – 1859: Páll Vigfússon (f.1833) og Gróa Sigurðardóttir (d.1864). Börn: Elínbjörg (f.og d.1859) og Lilja (f.1861, d.1862) (Veturhús)

4. 1859 – 1866: Páll Pétursson (f.1833) frá Hákonarstöðum og Sigríður Vigfúsdóttir (f.1837). Börn: Vigfús (f.1858), Rósa (f.1860) og Sigurbjörg (f.1862)

5. 1861 – 1864: Jón Guðlaugsson og Steinun Símonardóttir. Börn: Sigríður (f.1863, d.1865), Sigríður (f.1865, d.1872) og Sveinn (f.1869, d.1872)

6. 1864 – 1875: Bjarni rami Rustikusson (f.1819) og Arnbjörg Einarsdóttir (f.1819). Börn: Hárekur (f.um 1847) varð úti frá Möðrudal 12.okt. 1869.  Þau áttu auk þess fimm börn sem öll dóu ung. Ráðskona Bjarna, Ingibjörg Snjólfsdóttir. Börn: Hárekur (f.1870) og Arnbjörg Sigurveig (f.1878, d.1882). Sonur Bjarna og Vilborgar Pálsdóttur frá Vatnsdalsgerði, Arnbjörn (f.um 1845)

1875 – 1879: Í eyði.

7. 1879 – 1901: Kristján Sigurðsson frá Breiðumýri og Sigfinna Jakobína Pétursdóttir frá Sleðbrjótsseli af Hákonarstaðaætt. Börn: Pétur Sigbjörn (f.1876) bóndi á Hákonarstöðum, Jórunn Þorbjörg (f.1882) og Gunnar Jón Gunnlaugur (f.1889,d.1890). Eftir andlát Kristjáns 1898 bjó Sigfinna áfram á Víðhólum til 1901. 1883 – 1884: Eiríkur Einarsson, húsmennska. 1886 – 1887: Árni Sigbjörnsson, húsmennska. 1900 – 1901: Guðmundur Bergmann Jónsson og Jónína Björnsdóttir, húsmennska.Börn: Helga og sonur Jónínu, Björgvin Ágússton. Fóru til Vesturheims.

8. 1901 – 1903: Snjólfur Eiríksson (f.1865) úr Lóni (d.1917 af slysförum, varð fyrir járnbrautarlest) og Elísabet Arnbjörnsdóttir (f.1859) frá Gerðum í Hraungerðishreppi í Flóa. Börn: Sigurður (f.1893) og Guðmundur (f.1900). Barn Elísabetar og Björns Sigfússonar: Jónína (f.1889). Þau fóru öll til Vesturheims.

9. 1903 – 1904: Pétur Kristjánsson og móðir hans Jakobína Pétursdóttir.

10. 1904 – 1905: Sigurgeir Jónasson og Karólína Þorláksdóttir.

  • Last updated on .
  • Hits: 168

Veturhús

Býlið var upphaflega nefnt Barð og byggt úr landi Hákonarstaða 1846.  Bærinn var fyrst byggður á vesturbakka Krókatjarnar (N65°13.87 - W15°28.40) er síðar var kölluð Veturhúsatjörn, í 554 m hæð, en vegna uppblásturs þar var hann fluttur eftir aldamót 1900 á austurbakkann í 556 m hæð. Frumbyggjar voru Benjamín Þorgrímsson, Suður-Þingeyingur að ætt og Guðrún Gísladóttir, bónda á Arnórsstöðum á Jökuldal.  Nokkrir af ábúendum Veturhúsa fluttust til Vesturheims eftir Öskjugosið.  Veturhús voru í byggð til 1941 em voru þó í eyði frá gosinu 1875 og fram undir aldamótin 1900.

(8) GPS hnit (N65°13.85 - W15°27.72)

Veturhús - Ítarefni og ábúendatal

Veturhús byggðust úr landi Hákonarstaða árið 1846 og var býlið í fyrstu nefnt Barð.  Bærinn var fyrst byggður á vesturbakka Krókstjarnar er síðar var kölluð Veturhúsatjörn, í 554 m hæð, en vegna uppblásturs þar var hann fluttur á austurbakkann í 556 m hæð.  Nafnið Barð gæti komið af því að þarna hafi verið sel áður sem aðeins var til sumardvalar en þegar vetursetan kom til viðbótar hafi nafniu verið breytt í Veturhús. 

Fyrstu ábúendur á Veturhúsum eru Benjamín Þorgrímsson, Suður-Þingeyingur að ætt og Guðrún Gísladóttir frá Arnórsstöðum.  Þau höfðu staðið fyrir búi föður hennar á Arnórsstöðum á síðustu árum hans en eftir það búið á ýmsum stöðum þar til þau byggja Barð. Veturhús voru í byggð til 1941 en voru þó í eyði frá gosinu 1875 og fram undir aldamótin 1900.

Anna frá  Slýjum í Suðursveit keypti Veturhús 1924 og var Bjarni Þorgrímsson vinnumaður hjá henni. Hún deyr 1934 og var hún áður búin að gefa Bjarna jörðina.  Bjarni flytur fráVeturhúsum um 1940 Það var tveimur árum seinna að fólkið í Sænautaseli sér hvar maður kemur gangandi frá veginum við Rangalón.  Heitir sá Kjartan Ólafsson og mun hafa verið lektor við Háskóla Íslands. Hann tekur  Halldóru, húsfreyju í Sænautaseli, tali og kveðst vera búinn að kaupa Veturhús og shann langi að fara og skoða býlið því hann muni ætla að dvelja þar part úr sumrum. Halldóra býður honum Sigurjón son sinn sem fylgdarmann en hann þiggur það ekki. Vísar Halldóra honum þá leiðina að Veturhúsum og segir honum að hann eigi að fylgja slóðinni alla leið þangað, sem og hann gerir. Tjaldar Kjartan við bæjardyrnar og leggst til svefns.  Þá finnst honum eins og allt leiki á reiðaskjálfi og gerist þetta í þrígang.  Tekur þá Kjartan upp forláta skammbyssu  og skýtur þremur skotum inn í bæjardyrnar. Hann tekur pjönkur sínar og flýr til byggða. Fimmtíu árum síðar kemur hann til Sigurjóns þá bónda á Eiríksstöðum á Jökuldal. Sigurjón fylgir honum að Veturhúsum og segir Kjartan honum þá að hann sé búinn að selja hreppnum jörðina. Talið var að Anna hefði aldrei viljað að Veturhús væru seld.

Ábúendatal:

1.  1846-1853:  Benjamín Þorgrímsson (1794-1855) Suður-Þingeyingur og Guðrún Gísladóttir (1806-1868) frá Arnórsstöðum.  Börn: Ísak (1826-), Ingveldur (1824-), Gísli (1839-) Am., Kristín (1830-1832), Jón (1835-1921) bóndi á Háreksstöðum og Jóhann (1836-1837).  Barn bónda með Sólrúnu Andrésdóttur: Sigurbjörg (1838).  

2.  1853-1861: Björn Gíslason (1826-) og Ólöf Eyjólfsdóttir (1826-). Börn: Eyjólfur (1849-) og Kristín (1856-).

3.  1862-1864: Jón Benjamínsson (1835-1921) og Guðrún Jónsdóttir (1834-1876). Börn: Gunnar (1871-), Gísli (1869-) Am., Benjamín (1862-) Am., Jón (1864-), Ísak (1866-) Am. og Þórarinn Am.

4.  1862-1871: Eiríkur Einarsson (1822-) frá Mjóanesi og Katrín Hannesdóttir (1823-) frá Eyri við Reyðarfjörð.  Börn: Guðný Margrét (1859-), Stefán oddhagi (1863-) og Þórarinn (1867-).

5.  1870-1875: Páll Vigfússon (1833-1906) og önnur kona hans Elísabet Guðmundsdóttir (1844-1928) frá Brattgerði. Börn: Oddur (1868-), Þorbjörg (1869-) og Lilja (1869-). Þau fóru öll til Vesturheims.

6.  1899-1901: Höskuldur Guðmundsson (1859-1912) frá Hornafirði og Kristín Jónsdóttir (1862-1937) frá Hriflu.  Börn: Guðlaug Rannveig (f.og d.1892), Kristján Jakob (1896-), Halldóra (1901-) og Jón símaverkstjóri á Vopnafirði.

7.  1900-1904:  Haraldur Sigurðsson (1868-) Þingeyskur og Aðalbjörg Hallgrímsdóttir (1867-) frá Fellsseli, S.-Þing. Börn: Sigurður (1893-1966) bóndi Stuðlafossi og Jóna Þórdís (1872-)

8.  1904-1907: Pétur Kristjánsson (1876-1921) og Guðný Torfadóttir (1888-).  Börn: Hákon (1914-), Margrét (1917-) og Kristján Pétur Jökull (1919-)

9.  1907-1913: Sigurður Hannesson (1870-1947) frá Efri-Ey, Vestur-Skaft. og bústýra hans Ingibjörg Bjarnadóttir (1881-1947) frá Hornafirði.

10. 1917-1921: Björn Jóhannsson (1891-1968) frá Valdastöðum og Anna Magnúsdóttir (1892-1967) frá Hjarðarhaga.  Börn: Ívar (1916-1990), Ragnheiður Jóhanna (f.og d. 1917), Ragnar (1918-), Hörður (1920-), Jóhann (1921-), Magnús (1923-1990), Sigurður (1924-), Björn (1927-) og Einar (1928-1959).

11. 1923-1924:  Þorkell Björnsson (1892-) og Þóra Þórðardóttir (1900-) frá Gauksstöðum. Börn: Þórný, Soffía, Ingólfur rektor Kóp., Þórður, Anna B., Margrét dó ung.  Dætur Þorkels: Margrét (1914-) húsfr. Brekku Mjó., og Kristín (1918-) húsfr. Hafursá.

12. 1924-1941: Bjarni Þorgrímsson (1877-) ættaðr af Strönd.  Ráðskona og eigandi Anna Einarsdóttir (1862-1937) frá Slýjum í Meðallandi, V.-Skaft.

 

  • Last updated on .
  • Hits: 181

Selsárvellir

Selsárvellir stóðu innstir bæja í "Almenningssveit". Frumbýlingur þar, sumarið 1860, var Grímur Grímsson ásamt konu sinni Aldísi Jósefsdóttur og eru þau talin þar í manntali 1860 með tveimur börnum og systur bónda, Guðrúnu. Grímur býr á Selsárvöllum til 1871 en 1874 tekur Sigurður Einarsson við af Jóhönnu Tómasdóttur sem bjó á eftir Grími. Þau hjónin Sigurður og Guðrún Jónsdóttir höfðu búið á Mælifelli árin á undan og komu þaðan. Þau höfðu verið hjú á Selsárvöllum 1866 svo þau þekktu þar til. Á Selsárvöllum búa þau til 1877 í tvíbýli við Jón Jónsson og Sigurbjörgu Sigurðardóttur. Eitthvað verður til að slitnar uppúr tvíbýlinu

  • Last updated on .
  • Hits: 155

Sænautasel

Sænautasel var lengst allra býla á Heiðinni í byggð, eða í 95 ár og byggðist vorið 1843 úr landi Hákonarstaða. Ekki var búið þar í 5 ár eftir Öskjugosið 1875. Frumbyggjar voru Sigurður Einarsson, bónda á Brú og Kristrún Bjarnadóttir bónda á Staffelli í Fellum. Kostir býlisins voru góð silungsveiði í vatninu, góðir sumarhagar og grasgefnar engjar, en snjóþungt var og skjóllítið. Sænautasel fór í eyði 1943.
Árið 1992 var bærinn endurbyggður og er þar á sumrin starfrækt öflug menningartengd ferðaþjónusta þar sem m.a. er hægt að sjá hvernig fólk bjó til sveita í byrjun 20. aldar.
Sænautasel var hugsað sem einhvers konar útgangspunktur í Heiðarbýlaverkefninu og þar hefur verið gist þegar Ferðafélag Fljótsdalshéraðs hefur verði með ferðirnar vinsælu "Húsvitjun á Heiðarbýlin.

(1) GPS hnit (N65°15.72 – W15°31.24)

Sænautasel - Ítarefni og ábúendatal

Sænautasel byggðist árið 1843 úr landi Hákonarstaða.  Frumbyggjar voru Sigurður Einarsson frá Brú og Kristrún Bjarnadóttir frá Stafelli.  Þau höfðu gifst 25. september 1841 og búið á Brú ásamt föður Sigurðar og tveimur bræðrum, Einari og Þorsteini.  Hefur jörðin þótt þröngsetin, þótt víðlend sé og hvergi í grennd verið laust fyrir um ábúð.  Völdu þau þá þann kostinn að reisa nýbýli í hinni grösugu og gagnsömu heiði, til að leysa úr þröngbýlinu á Brú.

Ástæðan fyrir því að þau Sigurður og Kristrún völdu að byggja nýbýli sitt í landi Hákonarstaða frekar en í landi Brúar bendir til að byggilegast hafi verið álitið á Sænautaseli, líklega fyrst og fremst vegna veiðar í vatninu.  Einnig var graslendi þar nægt og flóaengi.  Að Sænautaseli er þó nokkuð snjóþungt og skjóllítið.

Lengst bjó Guðmundur Guðmundsson í Sænautaseli. Fyrst með fyrri konu sinni Jónínu S. Guðnadóttur frá Grunnavatni og síðar seinni konu sinni Halldóru Eiríksdóttur.  Varð búskapur Guðmundar alls 36 ár og mun enginn eiga lengri búsetu samfellt á sama býlinu í Jökuldalsheiðinni.

Sænautasel var lengst allra býla á heiðinni í byggð, í 100 ár, en það fór í eyði 1943.  Þó var ekki búið þar í 5 ár eftir Öskjugosið 1875.

Árið 1992 var bærinn endurbyggður fyrir atbeina og á kostnað Jökuldalshrepps og stjórnuðu þeirri uppbyggingu Auðunn Einarsson og Sveinn Einarsson, sem var aðalbyggingarmeistari, en hann var afkomandi frumbyggjanna Sigurðar og Kristrúnar. Nú er hér á sumrin starfrækt öflug menningartengd ferðaþjónusta þar sem m.a. er hægt að sjá hvernig fólk bjó til sveita í byrjun 20. aldar.

Halldór Laxnes kom í Sel 1926 í nóvember. Hann gisti þar og lýsir aðkomunni þannig að 12 tröppur hafi verið niður til að komast inn í bæinn svo mikill snjór hafi verið. En það leggur mjög mikinn snjó framan við dyrnar á Sænautaseli. 

Þá er það skemmtilegt að kona, sem kom gestur í Sel fyrir nokkrum árum frá Axarfirði, segir sögu af afa sínum en þetta hafði hann skrifað í dagbók sína. “Hann er sendur frá Axarfirði alla leið til Sænautasels til að sækja 2 kindur, tvævetlu með lambi.  Hann segist vera látinn sofa uppá lofti ásamt öðrum Halldóri.  Hann var fjögur dægur hvora leið, en þegar heim kom var hann kominn með 12 kindur sem áttu heim að rekja til Axafjarðar”.

Ábúendatal:

1. 1843-1850: Sigurður Einarsson (1805-1850) frá Brú og Kristrún Bjarnadóttir (1821 - ) frá Staffelli í Fellum. Börn: Jakobína (1846-1858), Elísabet (1848-) Am, Anna Björg (1849 -) Am, Einar J. (1844-) Am.

2.  1850-1864: Sigfús Pétursson (1813-1870) frá Hákonarstöðum og Helga Sigmundsdóttir (1822-1899) frá Flögu í Skriðdal.  Börn: Guðný Ingibjörg (1849-1868), Guðlaug Kristín (1851-1876) Pétur (1853 -) Am, Guðrún Hallfríður (1855-1868), Arnbjörn (f.og d, 1868), Sigfús (f. og d.1859), Gunnlaugur Árni Björn (1860-1943), Sigurjón (1863-1865), Jónína Stefanía (1865-1879) og Sigfinna Guðrún Hallfríður (f. og d.1868). Börn Sigfúsar með Ólöfu Einarsdóttur vinnukonu á Hákonarstöðum, Þórunn (f.og d.1834) og Jósep (1835-1857)

3.  1864-1867: Gísli Gíslason (f.1811) úr Eyjafirði og Steinvör Árnadóttir (f.1821) frá Vindbelg í Mývatnssveit.

4.  1867-1875: Kristján Friðfinnsson (1830-1879) frá Álandi í Þistilfirði og Kristín Árnadóttir (1832-1906) frá Vindbelg í Mývatnssveit. Börn: Bjarni Brynjólfur, Jónas Helgi, Jakobína Kristín, Baldvin Jóhann, Guðný Sigurlaug (1870-1871), Sigurlaug (f.1873). Fóru öll til Vesturheims.

1875-1880:  Í eyði.

5.  1880-1892: Stefán Stefánsson (1841-1892) frá Eyvindará. Fyrri kona hans var Guðrún Árnadóttir (1843-1874) frá Rannveigarstöðum. Barn: Pétur (1868-1905). Seinni kona: Sesselja Magnúsdóttir (1851-1913) frá Ásgrímsstöðum í Hjaltastaðaþinghá.  Börn: Guðmundur (1878-1934), Sesselja (1879-), Ólöf Margrét Ingibjörg (1882-1916), Magnea (1884-1968) húsfr.Bakka, Borgarf., Stefán (1886-1973), b.Felli, Vopnafirði og Níels (1889-1943) b.Húsey. Sesselja bjó í tvö ár í Sænautaseli eftir andlát Stefáns.

6.  1894-1904: Guðmundur Þorláksson (1863-) af Berufjarðarströnd og Guðný Þorsteinsdóttir (1857-) úr Fljótsdal.  Börn Jón (1895-), Einar (1896-). Barn Guðmundar: Guðmundur (1892-1958) b. Sænautaseli.

7.   1904-1905:  Benjamín Jónsson (1861-1925) og Jóhanna Ó. Hallgrímsdóttir (f.um 1874) frá Fellsseli, S.-Þing.  Börn: Guðný, Jón (1896-1917) féll í stríðinu í Frakklandi, Guðrún og Þórður.  Barn Benjamíns og Margrétar Jóhannesdóttur, Sænautaseli: Ásthildur (1879). Fóru öll til Vesturheims.

8.   1905-1907:  Torfi Hermannsson (1850-1931) frá Glúmsstaðaseli, Fljótsdal og Margrét Eiríksdóttir (1856-1921) frá Reyðarfirði.  Börn: Sigvaldi (1885-1954) b.Hákonarstöðum, Helga (1896-) húsfr. Hamborg og Guðfinna (1899-) húsfr. Skeggjastöðum.

9.  1907-1943: Þórður Guðmundur Guðmundsson (1882-1958) og Jónína S. Guðnadóttir (1887-1927) frá Grunnavatni.  Börn: Pétur (1912-1985).  Kona 2: Halldóra Eiríksdóttir (1892-1967). Börn: Sigurjón (1929-), Eyþór (1931-), Ásdís Halldóra (1934-), Skúli Ármann Sveinn (1937-).  Börn Halldóru og Lárusar Sigurðssonar (1875-1924) fyrri manns: Ingólfur (1915-), Eiríkur Björgvin (1916-1988), Sigþór (1921-) og Lára Unnur (1824-)

  • Last updated on .
  • Hits: 163

Rangalón

Bærinn stóð við norðurenda Sænautavatns og byggðist 1843 úr landi Möðrudals. Frumbyggjar voru Pétur Guðmundsson, Sögu-Guðmundar Magnússonar á Bessastöðum og Þorgerður Bjarnadóttir systir Kristrúnar á Sænautaseli. Val býlisstæðisins hafa ráðið sömu ástæður og á Sænautaseli, en einnig að býlið var í alfararleið yfir Heiðina. Rangalón var í byggð til 1923. Nokkur síðustu árin sem búið var á Rangalóni, var lagður styrkur úr Ríkissjóði til að halda þar við byggð vegna póstsamgangna.

(2) GPS hnit (N65°17.64 – W15°31.26)

Rangalón - Ítarefni og ábúendatal

Rangalón byggðist 1843 úr landi Möðrudals.  Bærinn stóð við norðurenda Sænautavatns.  Frumbyggjar voru Pétur Guðmundsson, Sögu-Guðmundar Magnússonar á Bessastöðum og Þorgerður Bjarnadóttir, en hún var systir Kristrúnar á Sænautaseli.  Þau giftu sig á Brunahvammi í Vopnafirði 1843.  Árin þar á undan höfðu þau verið í vistum sitt í hvoru lagi austur á Héraði. Líklega hafa þau þó verið búin að ráða með sér hjúskap sinn, því að átt höfðu þau saman fyrsta barn sitt fjórum árum áður en þau giftust. Þorgerður var þá heimasæta í foreldragarði en Pétur í vist á næsta bæ. 

Virðist það þá hafa verið fyrst og fremst bújörð, sem á stóð, og þegar Jökuldalsheiðin tók að byggjast opnuðust hinar lokuðu dyr sem töfrahellirinn Sesem. Pétur hafði verið kvæntur Ólöfu Pétursdóttur frá Hákonarstöðum áður, en hún var dáin nokkru fyrr en þetta var. Þorgerður flutti úr foreldrahúsum að Brunahvammi vorið 1842 og Pétur einnig sama vorið austan af Héraði. Má ætla að þá þegar hafi verið ráðin búfestan í Heiðinni og þau hafi einmitt þess vegna flutt í grenndina, í þeim tilgangi að hafa nokkur skilyrði til að undirbúa nýbýlisstofnunina.

Líklegt má teljast að ástæðan fyrir vali býlisstæðisins hafi verið sú sama og á Sænautaseli, þ.e. fiskur í vatni og graslendi gott. En að nokkru leyti mun það hafa ráðið, að býlið var við alfaraleið yfir heiðina og bæir komnir á báðar hendur, þótt löng leið væri að vísu til Háreksstaða.

Rangalón var í byggð til 1923.  Nokkur síðustu árin sem búið var á Rangalóni var lagður styrkur úr Ríkissjóði til að halda þar við byggð vegna póstsamgangna. Sumarið 1959 voru Karl Jakobsson frá Eiríksstöðum og Gunnlaugur Jónsson frá Möðrudal með veitingasölu í skúr hér að Rangalóni.  Skúrinn var síðan fluttur í Möðrudal og var upphafið af Fjallakaffi.

Heimildir: Aðalsteinn Aðalsteinsson, óbirt / Karl Jakobsson munnlegar heimildir.

Ábúendatal:

1.  1843-1873: Pétur Guðmundsson (1798-1851) frá Bessastöðum.  Kona 1: Ólöf Pétursdóttir. Barn þeirra: Þorbjörg Elísabet (f. um 1832) Kona 2: Þorgerður Bjarnadóttir (1818-) frá Staffelli. Börn: Ólöf (1839-1865), Guðmundur (1841-), Sigurður (1844-1910), Petrólína Björg (1846-)Am., Bjarni (1848-1930),Am. og Sveinn (1850-1851).  Eftir að Pétur lést 1851 bjó Þorgerður ein áfram til 1855. 1857: Pétur Bjarnason og Ingibjörg Þorleifsdóttir í húsmennsku.Þorgerður giftist 1855 Guðmundi Kolbeinssyni og býr með honum til 1867 að hún skilur við hann en býr svo áfram til 1873.  Börn Þorgerðar og Guðmundar: Lilja Sigríður (1854-) Am., Ágústína Ingibjörg (1856-) Am., Guðríður Jónína (1856-) Am og Sigfús (1859-1931) Am.  Þorgerður fór til Vesturheims 1876.

2.  1873-1875: Sigurður Pétursson (1844-1910) og Þorbjörg Eiríksdóttir frá Ármótaseli. Börn: Einar (1874-) og Kristín (f.1875 eða 6) Am. Þau fóru til Vesturheims.

3.  1875-1880: Kristján Friðfinnsson (1830-1879) frá Álandi í Þistilfirði og Kristín Árnadóttir (1832-1906) frá Vindbelg í Mývatnssveit. Börn: Bjarni Brynjólfur, Jónas Helgi, Jakobína Kristín, Baldvin Jóhann, Guðný Sigurlaug (1870-1871), Sigurlaug (f.1873). Fóru öll til Vesturheims.

4.  1880-1887: Sigurður Björnsson 

5.  1887-1889: Bergþór og Vilhelmína Eyjólfsdóttir.

6.  1889-1893: Árni Jónsson og Helga Hallgrímsdóttir. Börn: Laufey (1887-) og Jósef (1889-) Am.

7.  1893-1904: Eyjólfur Marteínsson (1862-1941) og Þuríður Hallgrímsdóttir (1867-1925)  Börn: Margrét (1888-1975), Herdís (1892-1938), Jakobína (1896-) og Stefán (1904-1995)

8.  1906-1907: Jón Stefánsson (1880-1971) og Þórunn G. Vilhjálmsdóttir Oddsen (1873-1944) Börn: Þórlaug Aðalbjörg (1914-1933), Jóhann (1907-1986), Stefán (1908-1994), Vilhjálmur (1910-) og Þórhallur (1913-) Fósturdóttir Kristín G. Oddsen.

9.  1907-1909: Jón Guðmundsson og Guðrún Guðmundsdóttir

10. 1910-1917: Haraldur Sigurðsson (1868-) Þingeyskur og Aðalbjörg Hallgrímsdóttir (1867-) frá Fellsseli S.-Þing. Börn: Sigurður (1893-1966) bóndi að Stuðlafossi og Jóna Þórdís (1902-)

11. 1918-1922: Magnús Jónsson (1888-1965) frá Freyshólum og Sigríður Ingibjörg Björnsdóttir frá Seyðisfirði.  Börn: Alfreð (1914-), Skúli (1918-), Björg (1920), Haraldur, Pálína og Sigfríður.

12. 1922-1924: Sigurður Haraldsson (1893-1966) og Hróðný Stefánsdóttir (1892-1966).  Börn: Stefán (1917-), Haraldur (1925-), Brynja (1919-1996), Valborg (1922-2008) og Hrefna (1923-2008).

  • Last updated on .
  • Hits: 161

More Articles ...

Ferðafélag Fljótsdalshéraðs - Tjarnarási 8 - 700 Egilsstaðir - (Pósthólf 154) - This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. - sími: 863 5813